HASTA VE YAKINLARININ HAKLARI

Hasta ve Yakınlarının hakları
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları ırk, renk, din, dil, cinsiyet, ulusal köken sakatlık, cinsel eğitim, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durum, ödeme kaynağı ayrımı yapılmadan tıbbı bakım ve tedavi alma hakkına sahiptir.
• Hangi nedenle olursa olsun hastanın yaşama hakkından vazgeçilemez, kendi isteği bile olsa kimsenin yaşamına son verilemez.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları kültürel, dinsel ve sosyal değerlerine saygılı, onurunu, güvenliğini ve huzurunu koruyan, rahat bir ortamda tıbbi bakım ve tedavi alma hakkına sahiptir.
• Sağlık personeli bakım hizmeti verirken hastaların değer, inanç ve kararlarını yargılayıcı küçümseyici ifadeler kullanamaz.
• Hastanın inancını temsil eden bir din görevlisi ile görüşmek istemesi durumunda sağlık kurumu yardımcı olacaktır.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları sağlık durumları ile ilgili yararlanabilecekleri hizmet ve olanakları, yardım alabilecekleri kişi ve kurumları tanıma ve bilgilendirilmiş seçim yapabilme hakkına sahiptir.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları hastalığın tanısı, var olan tedavi seçenekleri ve başarı olasılıkları, tedavinin maliyeti, hastalığın seyri, olası komplikasyonları hakkında bilgi alma ve tedavisiyle ilgili kararlara katılma hakkına sahiptir.
• Hastaların ağrısının doğru değerlendirilmesi ve tedavi konusunda titizlik gösterilir. Hastaların yakınma ve ağrılarının uygun bir yöntemle ve zamanlamayla giderilmesi önceliklidir.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları tıbbi bakım ve tedavi ile ilgili olarak bilgilendirildikten sonra önerilen tedaviyi kabul ya da reddetme ve kendi belirlediği çerçevede hizmet alma hakkına sahiptir.
• Önerilen tedaviyi reddeden hastalar, kurumun diğer bakım ve tedavi olanaklarından yoksun bırakılamaz.
• Sağlık görevlileri hastanın tercihleriyle çelişmeyecek bakım ve tedavi yolunu bulmak için hasta ve yakınlarıyla işbirliği yapar.
• Hasta bakım ve tedavisi görsel ve işitsel gizlilik sağlayacak şekilde düzenlenmiş ortamlarda yapılır.Tıbben sakıncası yoksa hasta yanında bir yakınının bulunmasına izin verilir. Bakım ve tedaviyle ilgisi olmayan kişiler tıbbi girişimler sırasında hastanın yanında bulunamaz.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları yasalarla uyumlu olmak üzere, her türlü muayene bakım, tedavi ve işlemin gizliliğe uygun bir ortamda gerçekleştirileceğine, tıbbi bilgilerinin gizli kalacağına güvenebilme hakkına sahiptir.
• Ölüm hasta bilgilerinin gizliliğini ortadan kaldırmaz.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları yasalarla uyumlu olmak üzere, tıbbi durumuna ait kayıtları inceleyebilme ve isteme hakkına sahiptir.
• Kurum çalışanları hasta bilgilerinin hasta odasında ya da ziyaretçilere açık yerlerde bulundurmaz, hasta ile ilgili tartışmaları halka açık yerlerde yapmaz.
• Yetkisi olan çalışanlar dışındaki kişilerin hasta kayıtlarına ulaşmasını engelleyen güvenlik sistemleri bulunmaktadır.Sağlık hizmeti sunulan hastalar ve yakınları sağlık bakımlarıyla doğrudan ilgili tüm kişilerin görev ve ünvanlarını öğrenme ve olanaklı ise seçme hakkına sahiptir.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları verilen sağlık hizmetinden gerektiği sürece yararlanma, izlem süreci hakkında bilgilendirme, alınacak kararlara katılma ve anlama hakkına sahiptir.
• Hastaların acil durumlarda hekime ulaşabilme hakkı vardır.
• Yatarak tıbbi bakım hizmeti alan sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları acil durumlarda bakımlarıyla doğrudan sorumlu olan hekime ulaşabilme hakkına sahiptir.
• Sağlık hizmeti alan hastalar ve yakınları bir araştırmaya katılımları söz konusu olduğunda, araştırma hakkında ayrıntılı bilgi alma ve istemiyorlarsa araştırmada yer almayı reddetme hakkına sahiptir.
• Araştırma ve eğitim amaçlı çalışmalarda hastanın kimlik bilgileri hastanın izni olmadan açıklanamaz.
Kaynak:
Avrupa Hasta Hakları Bildirgesi (Amsterdam, 1994),
Dünya Tabipleri Birliği Hasta Hakları Bildirgesi (Bali, 1995),
T.C. Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği (Resmi Gazete, 1998)

Hasta Haklarının Amaçları
• Hasta hakları, esas olarak insan hak ve değerlerini sağlık hizmetlerine de uygulamaktır.
• Hasta haklarının geliştirilmesinin temel amacı, sağlık hizmetlerinden yararlanan kişileri desteklemek, güçlendirmek ve böylelikle hizmet kalitesini geliştirmektir.
• Hastalara sağlık hizmetlerinden tam yararlanma konusunda yardım etmek,
• Hasta-Sağlık çalışanı ilişkisini desteklemek ve geliştirmek,
• Hastaların sağlık hizmeti süresince aktif katılımını kolaylaştırmak,
• Hasta eğitimini genel bir uygulama haline getirerek sağlık hizmeti etkinliğini arttırmak,
• Sağlık hizmeti alan, sunan ve aracılık eden kişi ve kurumlar arasında işbirliği ve iletişim fırsatları yaratmak, var olanları güçlendirmek,
• Hasta-hekim ilişkisinin işbirliği temeline dayandırılmasını sağlamak, böylelikle daha etkin ve güvenilir bir model oluşturmak,
• Hasta haklarıyla ilgili başvuru mekanizmaları oluşturarak sağlık hizmeti ortamında iç kontrol sağlamak.